Matura ustna z angielskiego: przebieg, 3 zadania i punktacja

Matura ustna z angielskiego trwa około 15 minut, składa się z krótkiej rozmowy na rozgrzewkę i trzech zadań, a do zdania wystarczy 9 punktów z 30. Brzmi łagodnie, dopóki nie siedzisz naprzeciwko dwóch nauczycieli i nie słyszysz „Let's start with Task 1”.

Dobra wiadomość: ten egzamin ma bardzo przewidywalny scenariusz. Tematów nie znasz, ale wiesz dokładnie, co się wydarzy, w jakiej kolejności i za co dostaje się punkty. Wszystko poniżej pochodzi z Informatora CKE o egzaminie maturalnym z języka angielskiego dla formuły 2023.

Najważniejsze liczby

• Czas: około 15 minut razem z rozmową wstępną.
• Poziom: egzamin jest „bez określania poziomu”, czyli jeden dla wszystkich, niezależnie od tego, czy piszesz potem rozszerzenie.
• Punkty: maksymalnie 30.
• Próg: część ustna jest obowiązkowa, a do zdania potrzeba 30%, czyli 9 punktów.
• Kto słucha: rozmowę prowadzi jeden egzaminujący, drugi członek zespołu siedzi obok i nie bierze w niej udziału.

Zestaw losujesz na miejscu i nie dostajesz dodatkowego czasu na przejrzenie go przed startem. Polecenia do zadań 1. i 3. są po polsku, więc nie musisz się martwić, że nie zrozumiesz, co masz zrobić.

Rozmowa wstępna (ok. 2 minuty)

Egzaminujący zadaje kilka pytań o Twoje życie i zainteresowania. Według CKE celem tej części jest to, żeby oswoić się z sytuacją. Przykłady z Informatora:

• „Do you like travelling? Why? / Why not?”
• „Are you saving money for anything at the moment?”
• „Can you recommend a good film you have seen recently?”

Uwaga: za rozmowę wstępną nie ma osobnych punktów za treść, ale język oceniany jest od pierwszego zdania. Jeśli na „Do you like shopping?” odpowiesz samym „Yes”, nic nie tracisz w zadaniach, ale nie pokazujesz też słownictwa, płynności ani wymowy. Dwa, trzy zdania z uzasadnieniem to dobra norma.

Zadanie 1: rozmowa z odgrywaniem roli (maks. 4 minuty)

Dostajesz sytuację i cztery kwestie, które musisz omówić. Masz około 30 sekund na przeczytanie polecenia. W przykładzie z Informatora przeprowadzasz się w Londynie i rozmawiasz z kolegą lub koleżanką ze szkoły językowej o czterech sprawach: powodzie zmiany mieszkania, trudnościach, pakowaniu i firmie przeprowadzkowej. Rozmowę zaczynasz Ty.

Egzaminujący dostaje instrukcje, które zdający nie widzi. W tym przykładzie ma: poprosić o wyjaśnienie jakiejś kwestii, grzecznie się nie zgodzić, tak żeby trzeba było podać kolejne argumenty, wątpić, czy przeprowadzka to dobry pomysł, i zaproponować pomoc przy pakowaniu.

To jest sedno zadania 1: egzaminujący celowo się z Tobą nie zgadza. Nie chodzi o to, żeby Cię zagiąć, tylko żeby sprawdzić, czy umiesz zareagować. Zdający, który ma przygotowane tylko cztery zdania „na start”, gubi się przy pierwszym „I'm not sure that's a good idea”.

Gotowe zdania na tę sytuację znajdziesz w tekście Zwroty na maturę ustną z angielskiego.

Zadanie 2: opis ilustracji i trzy pytania (maks. 3 minuty)

Egzaminujący mówi „Describe the picture”. W opisie trzeba określić miejsce, osoby i to, co robią. Potem padają trzy pytania związane z tematem zdjęcia. W przykładzie z Informatora na zdjęciu są uczniowie z robotami na ławkach, a pytania brzmią:

1. „Why are there some robots on the students' desks?”
2. „Which electronic gadget do you most often use and why?”
3. „Tell us about a situation when you or someone you know had a problem with using a technical device.”

Zwróć uwagę na układ: pierwsze pytanie dotyczy zdjęcia, drugie Twojej opinii lub nawyków, trzecie wymaga opowiedzenia historii w czasie przeszłym. Ten schemat powtarza się w wielu zestawach, więc warto mieć gotowy sposób na każdy typ pytania. Szczegółowo opisujemy go w tekście Opis obrazka po angielsku na maturze.

Zadanie 3: wybór materiału i dwa pytania (maks. 5 minut)

Dostajesz trzy ilustracje, na przykład plakaty, i sytuację. W przykładzie z Informatora Twoja grupa przygotowuje przedstawienie o Szkocji, a Ty wybierasz plakat, który najlepiej zachęci do obejrzenia. Masz około minuty na przygotowanie, potem:

• wybierasz jedną ilustrację i uzasadniasz wybór,
• wyjaśniasz, dlaczego odrzucasz dwie pozostałe,
• odpowiadasz na dwa pytania egzaminującego.

Pytania w zadaniu 3. są ogólniejsze niż w zadaniu 2., na przykład „Do you think that exchange programmes for schools are a good idea?” albo „In what way can travelling be an educational experience?”. Tu najbardziej opłaca się mieć gotowe zwroty do wyrażania opinii i podawania argumentów.

Najczęstszy błąd w tym zadaniu: zdający świetnie uzasadnia wybór, a o odrzuconych ilustracjach mówi jedno zdanie dla obu. Tymczasem odrzucenie pozostałych to osobny element oceniany tak samo jak wybór.

Za co dostajesz punkty

30 punktów dzieli się na pięć kryteriów:

Najwięcej, bo 18 z 30 punktów, daje sprawność komunikacyjna. W każdym zadaniu są cztery elementy (w zadaniu 1. cztery kwestie z polecenia, w zadaniu 2. opis i trzy pytania, w zadaniu 3. wybór, odrzucenie i dwa pytania). Egzaminujący liczy, do ilu elementów się odniesiesz i ilu z nich rozwiniesz. Według tabeli CKE odniesienie się do wszystkich czterech bez rozwinięcia daje 2 punkty, a rozwinięcie wszystkich czterech daje 6.

Wniosek jest prosty: jedno zdanie na element to za mało. „I choose poster 2 because it's nice” to odniesienie się do elementu. Dopiero dodanie konkretnego powodu i przykładu zamienia je w rozwinięcie.

Punkty można też stracić, jeśli egzaminujący musi często pomagać, na przykład powtarzać pytanie albo podpowiadać, o czym mówić. W zadaniu 1. liczy się dodatkowo to, czy Twoje odpowiedzi pasują do tego, co mówi egzaminujący.

Ile to jest 9 punktów w praktyce

Do zdania potrzeba 9 punktów. Dla porównania: rozwinięcie wszystkich czterech elementów w jednym zadaniu to już 6 punktów, a do tego dochodzą punkty za język w całej rozmowie. Osoba, która mówi prostym angielskim, ale odpowiada na każde pytanie dwoma, trzema zdaniami, zwykle zdaje z zapasem.

Ryzyko oblania nie bierze się więc najczęściej ze słabej gramatyki, tylko z milczenia: blokady, zbyt krótkich odpowiedzi i rezygnacji z zadania. Jeśli zrezygnujesz z zadania, nie możesz do niego wrócić, a za język możesz wtedy dostać mniej punktów. Więcej o tym, skąd bierze się zamieranie, piszemy w tekście Rozumiem po angielsku, ale nie potrafię mówić.

Od czego zacząć przygotowania

1. Przeczytaj przykładowe zestawy w Informatorze CKE (strony 43–53). Zobaczysz dokładnie, jak wyglądają polecenia i jakie pytania dostaje egzaminujący.
2. Naucz się szkieletu każdego zadania, czyli zdań, którymi zaczynasz, przechodzisz dalej i kończysz.
3. Mów na głos, z zegarkiem. Matura ustna sprawdza mówienie, a nie wiedzę o mówieniu. Czytanie zwrotów w myślach prawie nic nie daje.
4. Ćwicz z kimś, kto dopytuje i się nie zgadza. Tego nie da się przećwiczyć z listą pytań.

Plan krok po kroku na ostatnie tygodnie przed egzaminem znajdziesz w tekście Jak zdać maturę ustną z angielskiego.